تحقیق برای هر کسب‌وکار یک ابزار حیاتی است؛ چه برای درک رفتار مشتریان، چه برای تصمیم‌گیری درباره محصول، یا پیشی گرفتن از رقبا. یکی از روش‌های سریع، اقتصادی و بسیار کاربردی در تحقیقات بازار، مطالعات اسنادی (Desk Research) است. در این مقاله می‌بینید Desk Research چیست، چه مزایا و محدودیت‌هایی دارد و چگونه باید آن را به‌درستی انجام داد.

مطالعات اسنادی (Desk Research) چیست؟

پیش از هر چیز باید بدانیم دقیقاً Desk Research چه نوع تحقیقی است و چه تفاوتی با تحقیقات اولیه دارد.

مطالعات اسنادی یا تحقیقات ثانویه روشی است که در آن محقق به‌جای جمع‌آوری داده جدید، از اطلاعات موجود استفاده می‌کند؛ یعنی داده‌هایی که قبلاً تولید شده‌اند و اکنون در قالب گزارش‌ها، آمارهای رسمی، مقالات پژوهشی یا داده‌های سازمانی در دسترس هستند.
این روش معمولاً نقطه شروع پروژه‌های تحقیقاتی است، چون هم کم‌هزینه است و هم چشم‌انداز اولیه خوبی از موضوع ارائه می‌دهد.

منابع مطالعات اسنادی: داخلی و خارجی

برای انجام Desk Research ابتدا باید بدانیم اطلاعات مورد نیاز را از کجا به‌دست بیاوریم.

• منابع داخلی (Internal Data)

این داده‌ها در خود سازمان وجود دارند و به‌طور مستقیم رفتار، فروش یا مشتریان کسب‌وکار را توصیف می‌کنند.

نمونه‌ها:

مطالعات موردی یا Case Studyهای قبلی

گزارش‌ فروش، تبدیل و کمپین‌ها

داده‌های CRM و رفتار مشتری

داده‌های وب‌سایت و شبکه‌های اجتماعی

گزارش‌های واحدهای مختلف سازمان

• منابع خارجی (External Data)

وقتی نیاز به اطلاعاتِ خارج از سازمان داریم از منابع خارجی استفاده می‌کنیم.

نمونه‌ها:

گزارش‌های بازاریابی و صنعتی

آمار سازمان‌های دولتی و تخصصی

داده‌های رقبا

کتابخانه‌ها و نشریات دانشگاهی

مجلات آنلاین و سایت‌های پژوهشی

مقالات ژورنال‌ها

برای دسترسی به داده‌های معتبر جهانی درباره روندهای بازار و گزارش‌های آماری، می‌توانید از گزارش‌های آماری بازار در Statista استفاده کنید. این منبع یکی از معتبرترین پایگاه‌های داده برای تحقیقات ثانویه و مطالعات اسنادی است. 

قبل از انجام Desk Research چه سؤال‌هایی را باید مشخص کنیم؟

یکی از دلایل ضعف تحقیقات ثانویه، واردشدن به فرآیند بدون سؤال درست است.

پیش از شروع، محقق باید این موارد را مشخص کند:

۱- هدف من از این تحقیق چیست؟
آیا دنبال کشف مشکل هستم یا تأیید یک فرضیه؟

۲- روش تحقیق ثانویه من چیست؟
از چه نوع داده‌هایی باید استفاده کنم؟ گزارش؟ مقاله؟ داده‌های بازار؟

۳- نتایج مورد انتظار چیست؟
بدون تعریف خروجی، هیچ تحقیقی قابل ارزیابی نیست.

۴- چه کسی داده‌ها را تولید کرده است؟
اعتبار منبع کیفیت نتیجه را تعیین می‌کند.

۵- داده‌ها چه زمانی جمع‌آوری شده‌اند؟
تازگی داده‌ها در موضوعاتی مثل بازار و رفتار مصرف‌کننده حیاتی است.

۶- داده‌ها با منابع دیگر سازگار هستند؟
اگر تضاد وجود دارد، علت چیست؟

۷- نوع و روش جمع‌آوری داده‌ها چه بوده است؟
داده‌ها آنلاین‌اند یا میدانی؟ نمونه چقدر معتبر است؟

مراحل انجام مطالعات اسنادی (Secondary Research)

برای اینکه Desk Research مؤثر باشد باید با یک مسیر مشخص جلو برویم.

۱. تعریف دقیق موضوع

سؤال‌های تحقیق را مشخص کنید و بدانید دنبال چه پاسخ‌هایی هستید.

۲. انتخاب روش تحقیق

مشخص کنید به چه نوع داده‌هایی نیاز دارید و کدام منابع معتبرتر هستند.

۳. انتخاب منابع داده

فهرستی از منابع داخلی و خارجی بنویسید و آن‌ها را اولویت‌بندی کنید.

۴. جمع‌آوری داده

اطلاعات را به‌صورت ساختارمند ذخیره کنید؛ تاریخ، منبع، نوع داده.

۵. ترکیب و مقایسه داده‌ها

داده‌های غیرمعتبر را حذف و اطلاعات مهم را استخراج کنید.

۶. تحلیل نهایی

سؤال اصلی تحقیق را دوباره بررسی کنید، آیا پاسخ داده شده است؟
اگر نه، باید از تحقیقات اولیه کمک بگیرید.

مزایای Desk Research

چرا بسیاری از کسب‌وکارها از تحقیقات ثانویه شروع می‌کنند؟

کاربرد بالا برای تیم‌های استراتژی و بازاریابی

دسترسی سریع و بدون محدودیت

هزینه بسیار کمتر نسبت به تحقیقات اولیه

مناسب برای پروژه‌های اکتشافی (Exploratory)

امکان مقایسه روندها و داده‌های بازار

معایب Desk Research

با وجود مزایا، این روش محدودیت‌هایی هم دارد که باید بشناسیم.

وابستگی کامل به کیفیت تحقیقات اولیه

احتمال قدیمی بودن اطلاعات

دشواری تشخیص منابع معتبر

امکان وجود تفاوت بین داده‌ها

حرف آخر

مطالعات اسنادی یا Desk Research یکی از مؤثرترین روش‌ها برای شروع تحقیقات بازار است؛ روشی سریع، اقتصادی و کاربردی که می‌تواند تصویر کلی از موضوع را مشخص کند و شکاف‌های دانشی را نشان دهد. البته برای تصمیم‌گیری نهایی اغلب نیاز است این اطلاعات با تحقیقات اولیه تکمیل شود. برای آشنایی بیشتر با سایر روش‌های تحقیقاتی و مقایسه مطالعات اسنادی با روش‌های میدانی، پیشنهاد می‌کنیم مطلب روش‌های تحقیقات بازار را هم در وب‌سایت راهبر بازار بخوانید.

پرسش‌های متداول