Kano Model
مدل کانو
چارچوبی برای دستهبندی ویژگیهای محصول یا خدمت براساس تأثیرشان بر رضایت مشتری.
مدل کانو نشان میدهد که وجود یا عدموجود هر ویژگی چگونه رضایت یا نارضایتی مشتری را تغییر میدهد.
دستهها:
• عناصر «باید باشد» (Must-Be / Basic): عدموجود اینها باعث نارضایتی میشود؛ وجودشان رضایت ویژهای ایجاد نمیکند چون مشتری آنها را انتظار دارد.
• عناصر عملکردی (Performance / One-Dimensional): رابطهٔ خطی/یکبعدی بین کیفیت ویژگی و رضایت؛ هرچه بهتر، رضایت بیشتر و بالعکس.
• عناصر جذابیت (Delighters / Attractive): وجودشان باعث افزایش قابلتوجه رضایت و شگفتی میشود؛ نبودشان معمولاً نارضایتی ایجاد نمیکند چون انتظار نمیروند.
• عناصر بیتأثیر (Indifferent): وجود یا عدموجود این ویژگیها تأثیر قابلتوجهی روی رضایت یا نارضایتی ندارد.
• عناصر معکوس (Reverse): برخی ویژگیها در برخی گروههای مشتری میتواند تأثیر معکوس داشته باشد؛ یعنی برای بعضی مشتریان وجودِ ویژگی باعث نارضایتی میشود (مثلاً پیچیدگی بیش از حد).
• پرسشهای نامشخص/مشکوک (Questionable): پاسخهای ناسازگار یا متناقض در پرسشنامه که نشاندهندهٔ مشکل در پرسش یا درک سؤال است.
در یک تحقیق موبایلی، «عمر باتری بالا» معمولاً ویژگی عملکردی است چون هرچه بهتر باشد رضایت بیشتر است؛ اما یک «دوربین ۲۰۰ مگاپیکسلی» ممکن است ویژگی جذاب باشد چون وجودش شگفتی ایجاد میکند ولی نبودش نارضایتی نمیآورد، و یک «رابط کاربری بیشازحد پیچیده» میتواند ویژگی معکوس باشد چون بودنش برخی مشتریان را ناراضی میکند.