سرطان پوست شایع ترین نوع سرطان است و شیوع آن در حال افزایش است. طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، هر ساله بین دو تا سه میلیون سرطان پوست غیر ملانومایی و 132000 مورد ملانوم بدخیم در سراسر جهان اتفاق می افتد. میزان ابتلا به این سرطان در چندین کشور از جمله ایران که در آن سرطان پوست رایج ترین نوع سرطان است روند افزایشی دارد.

در نظر سنجی که از حدود 1000 نفر توسط شرکت راهبر بازار انجام شده است این نتیجه حاصل گردیده که در یک سال گذشته فقط نیمی از پاسخگویان از محصول ضد آفتاب استفاده کرده اند. این در حالی است که استفاده از این محصول در زنان بیش از 50 درصد و در مردان کمتر از 25 درصد است. همچنین استفاده از ضد آفتاب در افراد بالای 35 سال به مراتب بیشتر از افراد زیر 35 سال و در افراد زیر 25 سال به شدت کاهش داشته است. در مورد طبقات اجتماعی مختلف، دو سوم افراد با طبقه اجتماعی  Bو A ضد آفتاب مصرف می کنند. این در حالی است که در طبقات اجتماعی C این میزان به 50 درصد و در طبقات اجتماعی پایین تر به کمتر از 50 درصد کاهش میابد.

در یک مطالعه دیگر 92 درصد افراد می دانستند که قرار نگرفتن در معرض نور خورشید در پیشگیری از سرطان پوست مهم است و 57 درصد می دانستند که باید از کرم های ضد آفتاب در تمام فصول استفاده شود. 67 درصد افراد از زمان صحیح استفاده از ضد آفتاب اطلاع داشتند. با این حال، فقط 15 درصد با فاکتور محافظت در برابر آفتاب آشنا بودند.

72 درصد معتقد بودند که سرطان پوست قابل پیشگیری است و 20 معتقدند که آفتاب گرفتن می تواند باعث سرطان شود. 28 درصد از شرکت کنندگان اعتقاد داشتند که استفاده از روش های محافظت در برابر آفتاب دشوار و زمان بر است، در حالی که 2/13 درصد معتقدند که استفاده از ضد آفتاب و کلاه و دستکش و عینک آفتابی در پیشگیری از ابتلا به سرطان پوست هیچ نقشی ندارد.

 مصرف ضد آفتاب در دانش آموزان

در مطالعه ای که توسط سید نصرالله حسینی و دیگران با هدف مطالعه شیوع و عوامل تعیین کننده روانشناختی در استفاده از ضد آفتاب به منظور جلوگیری از سرطان پوست در بر روی 550 دانش آموز در شهر آبادان، طی سال 2017 انجام شد، شیوع استفاده از ضد آفتاب بین دانش آموزان روزانه تقریباً 5/15 درصد بود و بین استفاده از ضد آفتاب به طور روزانه با جنسیت و وضعیت اقتصادی رابطه معنا داری وجود داشت. دانش آموزان دختر در مقایسه با دانشجویان پسر بیشتر از کرم ضد آفتاب استفاده می کنند و تقریباً 50 درصد معلمان سطح دانش مناسبی در مورد سرطان های پوست نداشتند.

 مصرف ضد آفتاب در کشاورزان

در میان مشاغل مختلف، کارگران در فضای باز و کارگران مزرعه بیشترین میزان ابتلا سرطان پوست را دارند، که به علت قرار گرفتن در معرض اشعه ماورا بنفش است. مطالعات نشان می دهد که قرار گرفتن در معرض آفتاب علت 90 درصد از کل ملانوم ها است. میزان بالای قرار گرفتن در معرض اشعه آفتاب در سنین پایین در افزایش احتمال ابتلا به سرطان های پوست نقش دارد و کارگران مزرعه معمولاً از سنین جوانی در معرض آفتاب شدید قرار می گیرند.

پرهیز از قرار گرفتن در معرض تابش مستقیم نور خورشید استراتژی اصلی برای پیشگیری از سرطان پوست است، اما از آنجا که انجام این کار برای کارگران مزرعه تقریبا غیر ممکن است، استفاده از کرم ضد آفتاب با ضریب محافظت مناسب در برابر آفتاب ضروری است.

مطالعه انجام شده توسط برایان مارتین و دیگران در سال 2017 شیوع بیشتر ابتلا به ملانوم را در مردان مزرعه دار نشان می دهد.

استفاده منظم از ضد آفتاب میزان سرطان های پوستی را در افراد تا 9.3  درصد و ملانوم را تا 14 درصد کاهش می دهد. متأسفانه، کارگران مزرعه نسبت به استفاده از ضد آفتاب نگرش منفی دارند. نگرانی های ابراز شده شامل سختی کاربرد، نیاز به استفاده مجدد و ارتباط استفاده از ضد آفتاب با زنانگی و ترس از تمسخر است.

محصولات ضد آفتاب معمولاً در ایران تبلیغ نمی شوند و به همین دلیل مسئله عدم استفاده پیچیده تر می شود. بیشتر افراد توسط پزشک یا داروساز به استفاده از ضد آفتاب روی می آورند. بعلاوه، اگر بیماران در مورد یک محصول محافظت کننده از پوست سوالی داشته باشند، به دلیل هزینه بالا یا تصور اینکه نیازی به مشورت با متخصص پوست ندارد، مستقیما به داروساز مراجعه می کنند. این مسئله هنگامی مشکل ساز می شود که طبق مطالعات انجام شده، دانش داروسازان در مورد سرطان پوست و استفاده از ضد آفتاب، کمتر از 50 درصد است.

استراتژی مهم دیگر برای محافظت از پوست، لباس های محافظ مانند کلاه عینک آفتابی یا آستین بلند است. کارگران مرد مزرعه بیشتر از استفاده از ضد آفتاب، به پوشیدن کلاه گرایش دارند.

کلام آخر

در صورت استفاده از اقدامات پیشگیرانه، سرطان های پوست قابل پیشگیری هستند. با این وجود میزان ابتلا به سرطان پوست در ایران رو به افزایش است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که اکثر شرکت کنندگان می دانند که محافظت در برابر آفتاب مهم است. بسیاری از شرکت کنندگان از آسیب های ناشی از قرار گرفتن به مدت طولاتی در معرض آفتاب آگاه هستند اما استفاده از ضد آفتاب به دلایل مختلف هنوز به اندازه کافی رواج پیدا نکرده است.